ANTALYA - BHA 

İnşaat Mühendisleri Odası Antalya Şubesi, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 27. yıl dönümünde düzenlediği basın toplantısında Türkiye’nin deprem gerçeğine dikkat çekti. Şube Başkanı Mehmet Soner Akdoğan, yapı güvenliği ve kamusal sorumluluk vurgusu yaparken, gazeteci Samet Memiş’e özel açıklamalarda bulunan İMO yönetimi, Türkiye’nin yapı stokunun tamamının bilimsel ve güncel şekilde ortaya çıkarılması gerektiğini söyledi.

İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Antalya Şubesi, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin 27. yıl dönümü dolayısıyla Antalya Gazeteciler Cemiyeti Lokali’nde basın toplantısı düzenledi.

Şube Yönetim Kurulu ve komisyon üyeleri ile basın mensuplarının katıldığı toplantıda, Türkiye’nin deprem riski, mevcut yapı stoku, kentsel dönüşüm ve yapı denetim süreçleri değerlendirildi.

Toplantının açılışında konuşan İMO Antalya Şube Başkanı Mehmet Soner Akdoğan, bugüne kadar meydana gelen depremlerde hayatını kaybeden vatandaşları saygı ve rahmetle andı. Marmara Depremi’nin yıl dönümünün deprem gerçeğini yeniden hatırlamak açısından önemli olduğunu belirten Akdoğan, benzer acıların tekrar yaşanmaması için mühendislik ilkelerine uygun yapı güvenliğinin sağlanması ve kamusal sorumluluğun eksiksiz yerine getirilmesi gerektiğini söyledi.

Şube İkinci Başkanı Sadullah Kabakuşak ise TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Genel Merkezi tarafından hazırlanan 17 Ağustos Marmara Depremi’nin 27. yıl dönümüne ilişkin basın açıklamasını kamuoyuyla paylaştı.

Açıklamada Türkiye’nin deprem riskinin uzun yıllardır bilinmesine rağmen ülke genelindeki yapı stokuna ilişkin kapsamlı ve güncel bir envanterin hâlâ oluşturulamadığına dikkat çekildi.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre Türkiye genelinde yaklaşık 36 milyon bağımsız bölüm bulunduğu, bunların yaklaşık 6 milyonunun risk altında olduğu ve 2 milyon bağımsız bölümün acil olarak dönüştürülmesi gerektiği belirtildi.

Kentsel Dönüşüm Başkanlığı’nın 2025 yılı verilerine göre ise 30 bin 7 yapı için riskli yapı tespiti gerçekleştirildi. Bu yapılarda bulunan 194 bin 381 bağımsız bölümün 167 bin 560’ının konut, 26 bin 821’inin ise işyeri olduğu ifade edildi.

Aynı yıl 11 bin 940 riskli yapı yıkılırken, 59 bin 329 bağımsız bölüm yıkım kapsamına alındı.

2012-2025 yılları arasındaki kümülatif verilere göre ise 319 bin 551 binada riskli yapı tespiti yapılırken, bu yapılarda bulunan 1 milyon 272 bin 863 bağımsız bölüm riskli olarak belirlendi. Aynı dönemde 291 bin 144 binanın yıkımı gerçekleştirildi ve 1 milyon 88 bin 165 bağımsız bölüm yıkım kapsamına alındı.

İMO, riskli olduğu tahmin edilen bağımsız bölüm sayısı ile bugüne kadar yıkılan yapıların karşılaştırıldığında mevcut çalışmaların ihtiyacı karşılamaktan uzak olduğuna dikkat çekti.

Açıklamada yapı güvenliğinin yalnızca binaların yapım yılına bakılarak değerlendirilemeyeceği vurgulandı.

Bir yapının hangi yönetmeliğe göre tasarlandığı, nasıl projelendirildiği, hangi şartlarda inşa edildiği ve kullanım sürecinde taşıyıcı sisteme müdahale edilip edilmediğinin büyük önem taşıdığı belirtildi.

Özellikle zemin katlardaki duvarların kaldırılması, kolon ve kirişlere müdahale edilmesi, kaçak kat ve eklentiler yapılması, kullanım amacının değiştirilmesi ve taşıyıcı sistemi etkileyen tadilatların yapı güvenliğini doğrudan tehdit edebileceği ifade edildi.

İMO Antalya Şubesi, yalnızca mevcut riskli yapıların dönüştürülmesinin yeterli olmayacağını, bugün inşa edilen yapıların geleceğin riskli yapılarına dönüşmesinin de önüne geçilmesi gerektiğini belirtti.

6 Şubat 2023 depremlerinde yeni sayılabilecek bazı yapıların da yıkılmasının, yapı üretim ve denetim süreçlerinin önemini bir kez daha ortaya koyduğu vurgulandı.

Güvenli yapı üretiminin; doğru zemin araştırması, doğru projelendirme, nitelikli malzeme ve uygulama ile etkin yapı denetiminin bir bütün olarak ele alınmasıyla mümkün olabileceği kaydedildi.

İnşaat Mühendisleri Odası, deprem riskinin azaltılması için şu başlıklarda çağrıda bulundu:

• Türkiye’nin bütün yapı stokunu kapsayan güncel, bilimsel, şeffaf ve kamuya açık bir yapı envanteri oluşturulması.
• Ulusal Yapı Stoku Bilgi Sistemi kurulması.
• Riskli yapıların belirlenmesi ve müdahale süreçlerinin riskin büyüklüğüne göre önceliklendirilmesi.
• Dar gelirli vatandaşları koruyacak yeterli ve erişilebilir kamu kaynaklarının sağlanması.
• Kentsel dönüşümün rant odaklı parsel bazlı uygulamalardan çıkarılarak risk odaklı ve kent ölçeğinde yürütülmesi.
• Yapıların kullanım sürecindeki güvenliğinin periyodik olarak kontrol edilmesinin yasal ve kurumsal hale getirilmesi.
• Yeni yapı üretiminde proje, uygulama, şantiye şefliği ve yapı denetimi süreçlerinde mühendislik hizmetlerinin eksiksiz ve etkin şekilde verilmesi.

Gazeteci Samet Memiş’e özel açıklamalarda bulunan İMO Antalya Şubesi yönetimi, deprem gerçeğinin yalnızca afet meydana geldiğinde gündeme getirilmemesi gerektiğine dikkat çekti.

Türkiye’nin deprem ülkesi olduğuna vurgu yapan İMO, asıl meselenin depremin ne zaman gerçekleşeceğini beklemek değil, deprem gerçekleştiğinde can ve mal kaybını en aza indirecek yapı güvenliği sistemini bugünden oluşturmak olduğunu belirtti.

İMO Antalya Şubesi, yapı stokunun bilimsel yöntemlerle taranması, riskli yapıların önceliklendirilmesi ve yeni yapıların etkin biçimde denetlenmesi konusunda kamu kurumları, yerel yönetimler ve meslek odalarının ortak sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ifade etti.

“Bir sonraki depremde kaç binanın ve kaç canın kaybedileceğini bekleyerek görmek yerine, bugünden hangi yapıların riskli olduğunu tespit etmek zorundayız.”